Znamiona barwnikowe

Któż z nas nie ma choć jednej łagodnej zmiany skórnej. Szacuje się, że dorosły człowiek ma średnio ok. 20 znamion barwnikowych.
Cześć znamion jest widocznych tuż po urodzeniu, inne pojawiają się później, często w czasie dojrzewania i u młodych dorosłych.
Wrodzone znamiona barwnikowe możemy podzielić na: małe (poniżej 1,5 cm), średnie (1,5-20 cm) i olbrzymie (powyżej 20 cm). Przy znamionach olbrzymich, tzw. kąpielowych możliwe jest zajęcie ośrodkowego układu nerwowego, a ryzyko transformacji nowotworowej
wynosi powyżej 5% (w przypadku małych znamion wrodzonych jest znacznie mniejsze).

Wskazania do usunięcia znamion barwnikowych mogą być estetyczne lub zdrowotne. Małe znamiona barwnikowe można obserwować. Najlepiej, gdy dziecko jest konsultowane przez dermatologa raz do roku, a znamię jest badane z użyciem dermatoskopii, czasem
videoskopii. Jakiekolwiek cechy niepokoju (zmiana kształtu, nieregularność brzegów, szybki wzrost, nierównomierne zabarwienie, bolesność zmiany, odmienny wygląd od pozostałych zmian) są wskazaniem do usunięcia znamienia.

Względnym wskazaniem jest taka lokalizacja, która naraża na częste drażnienie znamienia (skóra głowy owłosionej, szyja, kark, miejsce uciskane przez gumę lub pasek itp.).

Małe i średnie znamiona twarzy często są usuwane ze względów estetycznych.

Znamiona barwnikowe olbrzymie usuwa się zawsze i jak najwcześniej, często przed pierwszym rokiem życia. Najczęściej wymagają one wieloetapowego leczenia chirurgicznego.

U małych dzieci zabieg usunięcia znamienia barwnikowego przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. U nastolatków zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym. Jednak decyzja co do rodzaju znieczulenia zawsze jest podejmowana indywidualnie po zbadaniu dziecka i po
rozmowie z rodzicami i w zależności od wieku, z samym dzieckiem.

W przypadku wykonania zabiegu w znieczuleniu miejscowym pacjent, o ile jest zdrowy, nie wymaga żadnych badań dodatkowych lub wymaga tylko podstawowych badań laboratoryjnych. Sam zabieg w zależności od jego zakresu (proste wycięcie lub wycięcie z plastyką miejscową) trwa około 20 – 60 min. Pacjent wychodzi do domu tuż po zabiegu. Zdjęcie szwów następuję ok. 7 doby w przypadku zmian na twarzy i po ok. 14 dniach w przypadku innej lokalizacji. Po zabiegu pacjent i jego rodzice są poinstruowani o pielęgnacji blizny (preparaty z silikonem, protekcja przed promieniami UV, presoterapia). Początkowo blizna pooperacyjna jest czerwona, przebudowując się zmienia barwę na perłowobiałą (dojrzała blizna). W przypadku zabiegu w znieczuleniu ogólnym obowiązuje odpowiednie przygotowanie pacjenta (badania laboratoryjne, konsultacja anestezjologiczna). Ważne by dziecko było na czczo przed zabiegiem (nic nie piło i nie jadło 6 godzin przed zabiegiem). Po zabiegu dziecko zazwyczaj zostaje w szpitalu na kilkugodzinnej obserwacji.

Znamiona olbrzymie wymagają zazwyczaj leczenia wieloetapowego. Plan leczenia jest uzgadniany z rodzicami dziecka na konsultacji kwalifikacyjnej. Na niej rodzice dowiadują się również o możliwych powikłaniach i pielęgnacji pooperacyjnej. Istnieje kilka możliwości leczenia operacyjnego. Etapowe usuwanie znamienia z plastyką miejscową. Zastosowanie ekspanderów tkankowych, które rozciągają skórę tak, by w drugim etapie po usunięciu znamienia wystarczyło jej na pokrycie ubytku. W niektórych przypadkach wykonuje się usuniecie znamienia z plastyką miejscową i/lub przeszczepem skóry pełnej grubości.

W każdym przypadku usunięte znamię jest wysyłane do badania histopatologicznego.